The Secret Suicide Pact: Farmer Suicides in Chhattisgarh

Tehelka Magazine, May 26, 2012 

Vidarbha claims an occasional burst of attention, but unknown to most, Chhattisgarh has become India’s largest farmer graveyard, writes 

Loss beyond words Hemram Yadav’s children refuse to reveal why their father killed himself in 2006

CHHATTISGARH HAS for long been in the national eye for its Naxal threat. But few know of its other grave crisis that has been kept carefully under wraps – that its farmers have been silently killing themselves for nearly a decade now. Five states — Maharashtra, Karnataka, Andhra Pradesh, Madhya Pradesh and Chhattisgarh — account for just a third of the country’s population but twothirds of the India’s farmers’ suicides. The number of farmers who have committed suicide in India between 1997 and 2007 now stands at a staggering 1,82,936 according to the National Crime Records Bureau (NCRB), a wing of the Union home ministry. When Chhattisgarh became an independent state in 2001, for the first time NCRB compiled data for it separately, recording an alarming 1,452 farmer suicides in the state in that year. For every one lakh people, seven farmers killed themselves. In comparison, Maharashtra saw four farmer suicides for every one lakh of its population in the same year. To offer an even better comparison, take Maharashtra’s farmer suicide capital, Vidarbha, with 1.5 lakh fewer people and roughly the size of Chhattisgarh. While Vidarbha saw the most farmer suicides in 2006, with 1,065 farmers killing themselves, Chhattisgarh saw 1,483 the same year and 1,593 the next year. Yet, while Vidarbha’s suicides made national headlines, Chhattisgarh is in denial till date.

If you calculate farmer suicides as a percentage of the total population of a state, Chhattisgarh has ranked the highest in the country for six years in a row. But what hits home the hardest is that while India’s national average for farmer suicides is 14 per one lakh people, Chhattisgarh’s Mahasamund district alone is a staggering 83!

When TEHELKA traveled to the suicide- hit areas in Chhattisgarh’s Mahasamund district, it was puzzling to find that the families listed in NCRB’s data were not willing to disclose any information about their deceased family members. In Ghodari Village, Mahasamund, Santosh Nishad’s house is dark and empty, but for his father, Bahadur Singh, who is partially paralysed. Nishad’s wife is a daily wage labourer and was yet to return from work. His three children have all dropped out of school to work as wage labourers to keep themselves alive. It’s been a year since Nishad was found sprawled near his field, an empty bottle of insecticide by his side.

Andhra Pradesh
( Prepared by Dr Yuvraj Gajpal based on data from the National Crime Records Bureau )

“Please leave us alone and don’t ask me about my dead son. I don’t know why he died. How can I say what was in his head?” comes an automatic reaction as Bahadur Singh sees us. The anger is sharp, but justified. “We haven’t gotten any relief from the government. We don’t have a ration card or Below Poverty Line (BPL) card and are struggling to buy food grains from the market to feed our hungry stomachs. Why should I speak to you when nothing here changes for us?” he says. Five years ago, Santosh sold most of his land bit by bit for his father’s medical treatment and today his family is left with just half an acre. According to his family, he was in no debt. But neighbours say his crops failed around the time he died. The reason for Santosh’s death, like most others, is listed in police records as ‘Economic difficulty’. Is this a farmer suicide then?



P. Sainath, award-winning development journalist and author of Everybody Loves a Good Drought, says “Several factors get discounted while tabulating farmer suicides. For instance, women farmers are considered just ‘farmers’ wives’ (by custom, land is almost never in their names). This classification enables governments to exclude countless women farmer suicides.” Other categories commonly excluded from the calculations are those farmers owning land in a family member’s name and those who farm on leased land. All these factors make the numbers reflect only a small ratio of the actual numbers.

According to Sanket Thakur, an agricultural scientist in Chhattisgarh, the core problems of Chhattisgarh is irrigation. Paddy, the main crop, needs a fair amount of water and only a fourth of agricultural land is irrigated. 75 per cent of farmers are small and marginal ones who own less than five acres of land. The uneven rainfall and the unaffordability of irrigation, fertilisers and pesticides combine to make many farmers unable to sustain themselves agriculturally. “They consider poor productivity their destiny,” says Thakur, explaining that six quintals of rice per acre is considered normal in Chhattisgarh, when states like Punjab grow four times that on a regular basis.

WHEN THE SP of Mahasamund, Anand Chabre was asked to comment on the issue, he said, “I haven’t heard of farmer suicides in this area. There might be suicides, but not specific to farmers.” DN Tewari, the Vice Chairman, State Planning Commission, Chhattisgarh is furious. “Why would a farmer here commit suicide? Chhattisgarh produces a surplus of everything. Not a single farmer is in debt!” he says. When quizzed about the NCRB data, Tewari says, “Probably the NCRB has taken the information from some unreliable source. I even wrote a letter to them asking them to revisit us and look at the situation in a new light. I told them, ‘When we are supplying rice and pulses to the world, why would people here be committing suicide?’”

When Vidarbha saw 1,065 farmer suicides in 2006, Chhattisgarh saw 1,483 the same year

So what then explains the horrific figures? Visiting a few more families on the list gave similar responses to Nishad’s. So TEHELKA decided to explore and understand an average farmer’s life in Mahasamund. Shatruhan, a 40-year-old farmer lives with his wife and five children in Baaghbara. Shatruhan had sowed paddy and pulses (urad dal) in the seven acres of land he had. When one of his daughters was to be married last year, he sold three acres of his pulse fields for Rs 2.5 lakhs. “The dal we grew was only for our consumption. There was nothing left to sell. Now, we don’t eat dal anymore because we can’t afford to buy it in the market,” says Shatruhan. Shatruhan’s story resonates with other food-producing farmers who suffer major nutritional losses when they sell their land. Shatruhan has four more children to be married off. What happens after he sells all his land?

Next door, Bhagirath, a daily wage labourer has just taken a Rs 50,000 loan to get his daughter married. Landless for generations, Bhagirath’s family members work for Rs 40 a day, ploughing fields or working on construction sites in nearby areas. Every year, he cultivates paddy on two acres of leased land. The landowner extracts eight quintals of the produce as fee for the leased land, leaving barely four quintals for Bhagirath to feed his family of six for a few months. And if the weather gods decide to toy with his fate, farmers like Bhagirath often become indebted to the landowner and have to pay their cumulative debts in either cash or grains over the following years. Bhagirath’s total family income in a year amounts to a little under Rs 30,000. “No one lends Rs 50,000 in a lump sum because I have no collateral, so I borrow small amounts from several money lenders at an interest of 5 percent per month,” he says seriously.

Every year Bhagirath takes to repay his loan, the interest itself is what he earns all year

FOR A MOMENT you don’t know how to react. That is an interest of 60 per cent per annum! For every year he takes to pay his loan, the interest alone is Rs 30,000 — what his family earns in an entire year. It doesn’t take much to realise he can never pull himself out of debt. The next year he will be trying to find a whole new set of moneylenders to repay his loans. But how far can he run? Bhagirath and Shatruhan display the spectrum of Chhattisgarh’s farmers – the land owner who is selling his only asset to sustain himself, and the landless farmer, who is debt- ridden and crumbling under pressure.

If thousands of farmers in Chhattisgarh are committing suicide every year, how come no one is talking about it? Shubhranshu Choudhary, a freelance journalist writing actively on the issue says, “As Chhattisgarh’s local media cannot do without revenue from government advertisements, journalists are discouraged from taking positions critical of the state. The hopelessness of the situation also can be seen by the lack of farmers’ movements, unlike Vidarbha’s shetkari sanghatans, which have active farmer leaders.” The NCRB is a month away from releasing its 2008 figures of farmer suicides, which, experts say, will keep rising if the state refuses to acknowledge the seriousness of the crisis.

Bob Dylan once sang, “How many deaths does it take to be known that too many people have died?” An apt question for Chhattisgarh.

(With inputs from Shubhranshu Choudhary)


Dowry system fuelling farmers’ suicides in Vidarbha

Mumbai/Nagpur, May 20 (IANS) The dowry system is driving many farmers of Maharshtra’s Vidarbha region to suicide, a fact which was brought into national focus Sunday on ‘Satyamev Jayate’, Bollywood superstar Aamir Khan’s popular show.
In an interview on the show, Usha Ashtekar, 25, spoke about how her father borrowed from a money-lender but had to repay the loan even before he could get Usha married.
‘My father took a loan from a money-lender to get me married. But before he could do so, the money-lender made my father repay the loan by using force. Worried about my marriage plus the bad condition of our farm, he committed suicide two years back,’ Usha told IANS from her village Sakra in Pandharkawada tehsil of Maharashtra’s Yavatmal district.
‘later, my brother and mother took another loan and spent over Rs.3 lakh on my wedding, bowing down to the needs of my in-laws. But it was all in vain as their demands kept increasing. I had to return to my mother’s home in only three months as I could no longer bear their torture,’ she added.
Usha, who has been married for over a year, is still staying at her mother’s home and prays that her husband will call her back some day.
‘Usha is one of the many cases that have met a similar fate. According to a survey done by the Maharashtra government in 2006, out of 20 lakh households in Vidarbha, around 4 lakh households had daughters of marriageable age,’ said Kishor Tiwari, President of Vidarbha Jan Andolan Samiti (VJAS), a farmers advocacy group.
‘But most of these girls did not get married due to lack of resources. The survey also said that the entire credit chain of these farmers was disturbed as they had to use the loan money in their daughters’ marriage instead of using them for betterment of their farms,’ Tiwari said.
Tiwari pointed out that there has been no such survey in the last six years and that VJAS is planning to demand for a similar survey.
‘It is inhuman to ask for dowry, as those seeking dowry are themselves aware of the grave crisis in Vidarbha,’ Tiwari said.

300 Farmers Suicides officially reported in 2012 in Six Districts of West Vidarbha- Prime Minister urged for Urgent Intervention

Nagpur- Saturday, May 19, 2012
When central Govt. and Maharashtra is working hard to disburse Rs.700 Crore relief aid released to specific districts of   western Maharashtra after server followup  of union minister for Agriculture Sharad Pawar ,News Paper ‘SAKAL’ owned his family reported today that more than 300 farmers committed suicides in six districts of farm suicide prone west vidarbha taking tally to 8520 as per official reports of Maharashtra Govt. ,the agrarian crisis has hit badly to the region where in an average @ 8 hourly one innocent cotton farmer is committing suicide since June 2005 but recent figure of farm suicides given by administration is totally contradicting Govt. own data that farmers suicides number has drastically reduced and  shows ground reality too serious to explain hence we demand urgent intervention of Indian Prime  Minister  as local Maharashtra failed to tackle crisis moreover all  relief packages given by center amounting more than RS.5000 crore has been siphoned out by politician and contractors as per reports of CVC,CAG and PAC ,informed Kishore Tiwari of Vidarbha Jandolan Samiti (VJAS) farmers rights group  fighting save dying cotton farmer community since 1997 reported today .
“if west vidarbha farmers suicide figure is more than 300 then east vidarbha’s five districts which also under severe drought will add certainly more than 150 taking toll 450 which is much more shocking than earlier years figure reflecting size and gravity of the crisis hence center intervention is must to save dying farmers who are killing themselves due debt and distress “Tiwari added.
 here is report publish by daily SAKAL on it’s front page
विदर्भाच्या आत्महत्याग्रस्त 6 जिल्ह्यांमध्ये  135 दिवसांत 300 शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या-सकाळ वृत्तसेवा

Saturday, May 19, 2012 AT 04:30 AM (IST)
अमरावती – शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या थांबाव्या यासाठी विविध स्तरांवर प्रयत्न केले जात आहेत; तरीदेखील आत्महत्या थांबण्याचे नावच घेत नसल्याची गंभीर स्थिती आहे. चालू वर्षाच्या 135 दिवसांत शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचा आकडा 300 च्या घरात गेल्याची धक्कादायक माहिती आहे.

विशेष म्हणजे, गेल्याच महिन्यात विदर्भाच्या 6 जिल्ह्यांत 82; तर मे महिन्यात आतापर्यंत 14 शेतकऱ्यांनी जीवनयात्रा संपविली. 2001 पासूनच शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांची मालिका विदर्भातील अमरावती, यवतमाळ, अकोला, वाशीम, बुलडाणा तसेच वर्धा या सहा जिल्ह्यांत सुरू झाली होती. 2005 साली या 6 जिल्ह्यांत 445 शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्याने पॅकेजची घोषणा करण्यात आली. शासनाने शेतकऱ्यांसाठी विविध योजना हाती घेण्याच्या घोषणा केल्या. तथापि, 2006 साली 1,449 शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्याने हे प्रकरण अधिकच गंभीर झाले. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या रोखण्यासाठी मुख्यमंत्र्यांचे 1,075 कोटी रुपयांचे पॅकेज तसेच पंतप्रधानांचे 3,750 कोटी रुपयांचे पॅकेज शासनाने जाहीर केले. या पॅकेजचा निधी 2010 मध्ये संपला. मात्र, शासकीय आकडेवारीवर नजर टाकली, तरी ज्या कालावधीत पॅकेजचा निधी होता व शेतकऱ्यांना विविध योजनांचा लाभ दिला जात होता, त्याच कालावधीत सर्वांधिक आत्महत्या झाल्यात. या 5 वर्षांत तब्बल 6 हजार 26 शेतकऱ्यांनी आपली जीवनयात्रा संपविली.

यावर्षी अमरावती जिल्ह्यातील 1,981 गावांची आणेवारी 50 पैशाच्या आत आहे. बुलडाणा जिल्ह्यातील 1,419 पैकी 747 गावांची आणेवारी 50 पैशाच्या आत आहे. त्यामुळे विभागातील या 2 जिल्ह्यांतील एकूण 2,728 गावांत दुष्काळ आहे. या स्थितीतही दुष्काळ निवारणासाठी करावयाच्या कामांना अद्याप वेग आलेला नाही. केवळ उपाययोजना आखण्यात आल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत पावसाचे आगमन झाल्यावर दुष्काळावर उपाययोजना करणार काय, असा प्रश्‍न विचारला जात आहे. गतवर्षी पिकांची स्थिती दयनीय झालेली होती. शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेतमालाचा योग्य मोबदलादेखील मिळालेला नाही. कापूस, सोयाबीन सोबतच आता हळद, कांदा पिकालादेखील भाव मिळत नसल्याची गंभीर स्थिती आहे. विदर्भात सिंचनसोयींचा अभाव हेच पिकांची दयनीय स्थिती होण्यास कारणीभूत असताना या गंभीर विषयाकडे येथील पुढारी लक्ष देण्यास तयार नाहीत.

74 शेतकरी अपात्र 
आत्महत्याग्रस्त 6 जिल्ह्यांमध्ये 300 शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केली, तरी त्यातील 74 शेतकरी अपात्र ठरविण्यात आलेत. त्यामुळे त्यांच्या कुटुंबीयांना कोणताही शासकीय लाभ मिळणार नाही. 48 शेतकरी पात्र ठरलेत. 178 प्रकरणे चौकशीसाठी प्रलंबित आहेत.

शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या  (शासकीय आकडेवारी 
2006 – 1,449
2007 – 1,247
2008 – 1,148
2009 – 1,005
2010 – 1,177
2001 ते 2012 – 8,520 आत्महत्या

(शासकीय आकडेवारी )
जानेवारी ते आजपर्यंतच्या आत्महत्या 

यवतमाळ – 69
अमरावती – 68
अकोला – 52
बुलडाणा – 49
वाशीम – 32
वर्धा – 30

2012 तील आत्महत्या 
जानेवारी – 65
फेब्रुवारी – 64
मार्च – 75
एप्रिल – 82
मे (आजपर्यंत) – 14


2006 – 1,449
2007 – 1,247
2008 – 1,148
2009 – 1,005
2010 – 1,177
2001 ते 2012 – 8,520



JAN- 65
FEB. – 64
MARCH – 75
APRIL – 82

Reaping gold through cotton, and newsprint: P. SAINATH

A facsimile of The Times of India’s August 28, 2011 page with the ‘marketing feature’ on Bt Cotton.

A facsimile of The Times of India’s August 28, 2011 page with the ‘marketing feature’ on Bt Cotton.

The same full page appeared twice in three years, the first time as news, the second time as an advertisement

“Not a single person from the two villages has committed suicide.”

Three and a half years ago, at a time when the controversy over the use of genetically modified seeds was raging across India, a newspaper story painted a heartening picture of the technology’s success. “There are no suicides here and people are prospering on agriculture. The switchover from the conventional cotton to Bollgard or Bt Cotton here has led to a social and economic transformation in the villages [of Bhambraja and Antargaon] in the past three-four years.” (Times of India, October 31, 2008).

So heartening was this account that nine months ago, the same story was run again in the same newspaper, word for word. (Times of India, August 28, 2011). Never mind that the villagers themselves had a different story to tell.

“There have been 14 suicides in our village,” a crowd of agitated farmers in Bhambraja told shocked members of the Parliamentary Standing Committee on Agriculture in March this year. “Most of them after Bt came here.” The Hinduwas able to verify nine that had occurred between 2003 and 2009. Activist groups count five more since then. All after 2002, the year the TOI story says farmers here switched to Bt. Prospering on agriculture? The villagers told the visibly shaken MPs: “Sir, lots of land is lying fallow. Many have lost faith in farming.” Some have shifted to soybean where “at least the losses are less.”

Over a hundred people, including landed farmers, have migrated from this ‘model farming village’ showcasing Mahyco-Monsanto Biotech’s Bt Cotton. “Many more will leave because agriculture is dying,” Suresh Ramdas Bhondre had predicted during our first visit to Bhambraja last September.

The 2008 full-page panegyric in the TOI on Monsanto’s Bt Cotton rose from the dead soon after the government failed to introduce the Biotech Regulatory Authority of India (BRAI) Bill in Parliament in August 2011. The failure to table the Bill — crucial to the future profits of the agri-biotech industry — sparked frenzied lobbying to have it brought in soon. The full-page, titled Reaping Gold through Bt Cotton on August 28 was followed by a flurry of advertisements from Mahyco-Monsanto Biotech (India) Ltd., in the TOI (and some other papers), starting the very next day. These appeared on August 29, 30, 31, September 1 and 3. The Bill finally wasn’t introduced either in the monsoon or winter session — though listed for business in both — with Parliament bogged down in other issues. Somebody did reap gold, though, with newsprint if not with Bt Cotton.

The Parliamentary Standing Committee on Agriculture appeared unimpressed by the ad barrage, which also seemed timed for the committee’s deliberations on allowing genetically modified food crops. Disturbed by reports of mounting farm suicides and acute distress in Vidarbha, committee members, who belong to different parties, decided to visit the region.

Bhambraja, touted as a model for Mahyco-Monsanto’s miracle Bt, was an obvious destination for the committee headed by veteran parliamentarian Basudeb Acharia. Another was Maregaon-Soneburdi. But the MPs struck no gold in either village. Only distress arising from the miracle’s collapse and a raft of other, government failures.

The issues (and the claims made by the TOI in its stories) have come alive yet again with the debate sparked off by the completion of 10 years of Bt cotton in India in 2012. The “Reaping Gold through Bt Cotton” that appeared on August 28 last year, presented itself as “A consumer connect initiative.” In other words, a paid-for advertisement. The bylines, however, were those of professional reporters and photographers of the Times of India. More oddly, the story-turned-ad had already appeared, word-for-word, in the Times of India, Nagpur on October 31, 2008. The repetition was noticed and ridiculed by critics. The August 28, 2011 version itself acknowledged this unedited ‘reprint’ lightly. What appeared in 2008, though, was not marked as an advertisement. What both versions do acknowledge is: “The trip to Yavatmal was arranged by Mahyco-Monsanto Biotech.”

The company refers to the 2008 feature as “a full-page news report” filed by the TOI. “The 2008 coverage was a result of the media visit and was based on the editorial discretion of the journalists involved. We only arranged transport to-and-from the fields,” a Mahyco Monsanto Biotech India spokesperson told The Hindu last week. “The 2011 report was an unedited reprint of the 2008 coverage as a marketing feature.” The 2008 “full-page news report” appeared in the Nagpur edition. The 2011 “marketing feature” appeared in multiple editions (which you can click to online under ‘special reports’) but not in Nagpur, where it would surely have caused astonishment.

So the same full-page appeared twice in three years, the first time as news, the second time as an advertisement. The first time done by the staff reporter and photographer of a newspaper. The second time exhumed by the advertising department. The first time as a story trip ‘arranged by Mahyco-Monsanto.’ The second time as an advertisement arranged by Mahyco-Monsanto. The first time as tragedy, the second time as farce.

The company spokesperson claimed high standards of transparency in that “…we insisted that the publication add the source and dateline as follows: ‘This is a reprint of a story from the Times of India, Nagpur edition, October 31, 2008.’ But the spokesperson’s e-mail reply to The Hindu‘s questions is silent on the timing of the advertisements. “In 2011, we conducted a communications initiative for a limited duration aimed at raising awareness on the role of cotton seeds and plant biotechnologies in agriculture.” Though The Hindu raised the query, there is no mention of why the ads were run during the Parliament session when the BRAI Bill was to have come up, but didn’t.

But there’s more. Some of the glowing photographs accompanying the TOI coverage of the Bt miracle were not taken in Bhambraja or Antargaon, villagers allege. “This picture is not from Bhambraja, though the people in it are” says farmer Babanrao Gawande from that village.

Phantom miracle

The Times of India story had a champion educated farmer in Nandu Raut who is also an LIC agent. His earnings shot up with the Bt miracle. “I made about Rs.2 lakhs the previous year,” Nandu Raut told me last September. “About Rs.1.6 lakh came from the LIC policies I sold.” In short, he earned from selling LIC policies four times what he earned from farming. He has seven and a half acres and a four-member family.

But the TOI story has him earning “Rs.20,000 more per acre (emphasis added) due to savings in pesticide.” Since he grew cotton on four acres, that was a “saving” of Rs. 80,000 “on pesticide.” Quite a feat. As many in Bhambraja say angrily: “Show us one farmer here earning Rs.20,000 per acre at all, let alone that much more per acre.” A data sheet from a village-wide survey signed by Mr. Raut (in The Hindu‘s possession) also tells a very different story on his earnings.

The ridicule that Bhambraja and Maregaon farmers pour on the Bt ‘miracle’ gains credence from the Union Agriculture Minister’s figures. “Vidarbha produces about 1.2 quintals [cotton lint] per hectare on average,” Sharad Pawar told Parliament on December 19, 2011. That is a shockingly low figure. Twice that figure would still be low. The farmer sells his crop as raw cotton. One-hundred kg of raw cotton gives 35 kg of lint and 65 kg of cotton seed (of which up to two kg is lost in ginning). And Mr. Pawar’s figure translates to just 3.5 quintals of raw cotton per hectare. Or merely 1.4 quintals per acre. Mr. Pawar also assumed farmers were getting a high price of Rs.4,200 per quintal. He conceded that this was close to “the cost of cultivation… and that is why I think such a serious situation is developing there.” If Mr. Pawar’s figure was right, it means Nandu Raut’s gross income could not have exceeded Rs.5,900 per acre. Deduct his input costs — of which 1.5 packets of seed alone accounts for around Rs.1,400 — and he’s left with almost nothing. Yet, the TOI has him earning “Rs.20,000 more per acre.”

Asked if they stood by these extraordinary claims, the Mahyco-Monsanto spokesperson said, “We stand by the quotes of our MMB India colleague, as published in the news report.” Ironically, that single-paragraph quote, in the full-page-news story-turned-ad, makes no mention of the Rs.20,000-plus per acre earnings or any other figure. It merely speaks of Bt creating “increased income of cotton growers…” and of growth in Bt acreage. It does not mention per acre yields. And says nothing about zero suicides in the two villages. So the company carefully avoids direct endorsement of the TOI’s claims, but uses them in a marketing feature where they are the main points.

The MMB spokesperson’s position on these claims is that “the journalists spoke directly with farmers on their personal experiences during the visits, resulting in various news reports, including the farmer quotes.”

The born-again story-turned-ad also has Nandu Raut reaping yields of “about 20 quintals per acre with Bollgard II,” nearly 14 times the Agriculture Minister’s average of 1.4 quintals per acre. Mr. Pawar felt that Vidarbha’s rainfed irrigation led to low yields, as cotton needs “two to three waterings.” He was silent on why Maharashtra, ruled by an NCP-Congress alliance, promotes Bt Cotton in almost entirely rainfed regions. The Maharashtra State Seed Corporation (Mahabeej) distributes the very seeds the State’s Agriculture Commissioner found to be unsuited for rainfed regions seven years ago. Going by the TOI, Nandu is rolling in cash. Going by the Minister, he barely stays afloat.

Mahyco-Monsanto Biotech’s ad barrage the same week in 2011 drew other fire. Following a complaint, one of the ads (also appearing in another Delhi newspaper) claiming huge monetary benefits to Indian farmers landed before the Advertising Standards Council of India. ASCI “concluded that the claims made in the advertisement and cited in the complaint, were not substantiated.” The MMB spokesperson said the company “took cognizance of the points made by ASCI and revised the advertisement promptly…. ASCI has, on record, acknowledged MMB India’s modification of the advertisement…”

We met Nandu again as the Standing Committee MPs left his village in March. “If you ask me today,” he said, “I would say don’t use Bt here, in unirrigated places like this. Things are now bad.” He had not raised a word during the meeting with the MPs, saying he had arrived too late to do so.

“We have thrown away the moneylender. No one needs him anymore,” The Times of India news report-turned-ad quotes farmer Mangoo Chavan as saying. That’s in Antargaon, the other village the newspaper found to be basking in Bt-induced prosperity. A study of the 365 farm households in Bhambraja and the nearly 150 in Antargaon by the Vidarbha Jan Andolan Samiti (VJAS) shows otherwise. “Almost all farmers with bank accounts are in critical default and 60 per cent of farmers are also in debt to private moneylenders,” says VJAS chief Kishor Tiwari.

The Maharashtra government tried hard to divert the MPs away from the ‘model village’ of Bhambraja (and Maregaon) to places where the government felt in control. However, Committee Chairperson Basudeb Acharia and his colleagues stood firm. Encouraged by the MPs visit, people in both places spoke their minds and hearts. Maharashtra’s record of over 50,000 farm suicides between 1995 and 2010 is the worst in the country as the data of the National Crime Records Bureau show. And Vidarbha has long led the State in such deaths. Yet, the farmers also spoke of vast, policy-linked issues driving agrarian distress here.

None of the farmers reduced the issue of the suicides or the crisis to being only the outcome of Bt Cotton. But they punctured many myths about its miracles, costs and ‘savings.’ Some of their comments came as news to the MPs. And not as paid news or a marketing feature, either.

లెక్కల్లో సర్కారుది ‘చావు’ తెలివి: అన్నదాతల ఆత్మహత్యలపై తప్పుడు లెక్కలు

* కిందటేడాది వెయ్యికిపైగా రైతులు మరణిస్తే.. 141 అంటున్న సర్కారు
* జీవనోపాధి లేక, సర్కారు పరిహారం అందక రైతు కుటుంబాల విలవిల
* అమలుకు నోచుకోని జీవో 421.. రైతు ఆత్మహత్య చేసుకున్న కుటుంబానికి రెండ్రోజుల్లోనే పరిహారం అందజేయాలంటూ వైఎస్ జారీ చేసిన జీవో ఇది
* అత్యంత మానవీయ కోణంలో తెచ్చిన ఈ జీవోకు గ్రహణం

ఆకుల రామకృష్ణ..
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా జడ్చర్ల మండలం నెక్కొండకు చెందిన ఈయన ఓ కౌలురైతు. 18 ఎకరాలు కౌలుకు తీసుకుని పత్తి వేశాడు. ఎకరాకు 10-12 క్వింటాళ్లు రావాల్సిన పత్తి.. వర్షాల్లేక ఎకరాకు 2 క్వింటాళ్లే వచ్చింది. పెట్టుబడుల కోసం చేసిన అప్పులు తీరే దారి కానరాక కిందటేడాది సంక్రాంతి (జనవరి 14) రోజున పురుగుల మందు తాగాడు. ఆరురోజుల పాటు మృత్యువుతో పోరాడి జనవరి 20న మరణించాడు.

…సర్కారు సాయం చేస్తుందని ఊరి పెద్దలు చెబితే రామకృష్ణ భార్య మమత అధికారుల చుట్టూ తిరిగింది. సాయం కోసం వారి కాళ్లావేళ్లా పడింది. నీ భర్త పేరు మీద భూమి లేదు.. పరిహారం రాదు పొమ్మన్నారు అధికారులు! ప్రస్తుతం ఇద్దరు పసిపిల్లలను అనాథలను చేయలేక ఆమె భారంగా బతుకీడుస్తోంది!!

బి.గణేష్ బాబు, సాక్షి స్పెషల్ డెస్క్:
నల్లగొండ జిల్లా శాలిగౌరారం మండలం పెరక కొండారానికి చెందిన డెంకల రాములు(29)కు పట్టాభూమి లేదు. ఐదెకరాలు కౌలుకు తీసుకుని పత్తి పండించాడు. రెండేళ్లుగా వరుసగా నష్టాలే వచ్చాయి. రూ.3 లక్షల అప్పు మిగిలింది. దిక్కుతోచని స్థితిలో కిందటేడాది ఫిబ్రవరి 11న పురుగుల మందు తాగి ప్రాణాలు తీసుకున్నాడు.
…రాములుకు సొంత భూమి లేని కారణంగా పరిహారం అందదని ఆర్డీవో తేల్చేశారు. పెద్దదిక్కును కోల్పోయిన రాములు భార్య ఇద్దరు చిన్నపిల్లలతో ఏ ఆసరా లేక జీవచ్ఛవంలా బతుకుతోంది!!

ఒక్కరు కాదు.. ఇద్దరు కాదు.. ఇలా భర్తను కోల్పోయిన అభాగ్యురాళ్లు, అప్పులు మింగిన అన్నదాతలు రాష్ట్రంలో ఏ జిల్లాల్లో వెతికినా కనిపిస్తున్నారు. వ్యవసాయం గిట్టుబాటుగాక కొందరు.. అప్పుల ఊబిలో చిక్కుకొని మరికొందరు.. కారణాలేవైతేనేం కిందటేడాది ఇలా ఏకంగా వెయ్యికిపైగా రైతులు బలవన్మరణాలకు పాల్పడ్డారు. సాగులో సతమతమవుతున్న సమయంలో వారి బతుకును ఎలాగూ పట్టించుకోని రాష్ట్ర సర్కారు.. చావును కూడా పట్టించుకోవడం లేదు. ఇంటికి పెద్దదిక్కును కోల్పోయిన రైతు కుటుంబాలను ఆదుకునేందుకు దివంగత నేత వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి జారీ చేసిన జీవో 421ను తుంగలోకి తొక్కుతోంది!

రైతు ఆత్మహత్య చేసుకుంటే రెండ్రోజుల్లోనే ఆ కుటుంబానికి పరిహారం అందించాలని నాడు దివంగత నేత తపన పడితే… రైతు చనిపోయి సంవత్సరాలు గడుస్తున్నా పట్టించుకోవడం లేదు నేటి నేతలు. ఆత్మహత్యలను మానవతా దృక్పథంతో గుర్తించడానికి కూడా ప్రభుత్వానికి మనసు రావడం లేదు సరికదా.. తప్పుడు లెక్కలతో రైతు మరణాల సంఖ్యను తక్కువగా చూపే ప్రయత్నం చేస్తోంది. అడ్డగోలు కారణాలు చూపుతూ రైతు కుటుంబాలను జీవో 421 ప్రకారం దక్కాల్సిన పరిహారానికి దూరం చేస్తోంది. ప్రస్తుతం ఈ ఉత్తర్వులు అమలవుతున్న దాఖలాలు ఎక్కడా కనిపించడంలేదు.

తప్పుడు లెక్కలకు సాక్ష్యాలివిగో…
ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో 2011వ సంవత్సరంలో వ్యవసాయ అప్పుల కారణంగా 70 మంది ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నట్లు ఆ జిల్లాలోని వివిధ పోలీసు స్టేషన్లలో కేసులు నమోదయ్యాయి. సారంగపూర్ పోలీస్‌స్టేషన్ పరిధిలో 7, మన్మాడ 2, కడెం 3, పీఎస్ జైనూర్ 3, ఉట్నూర్ 2, జైనాథ్ 5, గుడిహత్నూర్ 1, తమ్సి 1, బేల 2, ఆదిలాబాద్ రూరల్ 1, తలమడుగు 2, బోథ్ 3, బజార్‌హత్నూర్ 3, ఎచ్చోడ 4, నేరెడిగొండ 4, చెన్నూర్ 1, లక్సెట్టిపేట్ 2, జైపూర్ 2, కుబీర్ 3, ముథోల్ 2, తానూర్ 3, లోకేశ్వరం 1, నెన్నల్ 4, రెబెన్న 2, బెజ్జూర్ 1, కెరమెరి 1, వాంకిడి 1, ఆసిఫాబాద్ 1, ఏస్గాన్ 2, డహెగాన్ 1 చొప్పున ఈ కేసులు నమోదయ్యాయి.

ఈ అన్ని కేసుల్లోనూ పంటలు పండక, వ్యవసాయ అప్పులు పెరిగిపోయిన కారణంగా వీరు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నట్టు ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో పేర్కొన్నారు. అయితే 2011లో ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో ఒక్క రైతు ఆత్మహత్య కూడా లేదని ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో పేర్కొన్నారు. కిందటేడాది 141 మంది రైతులు మాత్రమే ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారని అందులో నమోదు చేశారు. రాష్ట్రంలోని ‘రైతుస్వరాజ్య వేదిక’ లాంటి పలు స్వచ్ఛంద సంస్థలను కలుపుకుని ‘సుస్థిర సమగ్ర వ్యవసాయ సంస్థ’ జరిపిన క్షేత్ర స్థాయి పరిశీలనలో రాష్ట్రంలోని ఆరు జిల్లాల్లో కేవలం ఒక నెల వ్యవధిలోనే (2011 అక్టోబర్ 7 నుంచి నవంబర్8 వరకు) 95మంది రైతులు బలవన్మరణాలు చేసుకున్నారని వెల్లడైంది. ఆరు జిల్లాల్లోనే పరిస్థితి ఇంత దారుణంగా ఉంటే ప్రభుత్వం మాత్రం రాష్ట్రం మొత్తం 141 ఆత్మహత్యలే జరిగాయని చెబుతుండటం గమనార్హం.

కిందటేడాదే కాదు.. 2010కు సంబంధించి కూడా సర్కారు లెక్కలకు క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలకు ఎక్కడా పొంతన లేదు. 2010లో రాష్ట్రంలో 2,525 మంది రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నట్లు జాతీయ నేర గణాంక విభాగం (నేషనల్ క్రైం రికార్డ్స్ బ్యూరో) చెపుతుంటే… మన రాష్ట్ర ప్రభుత్వ లెక్క మాత్రం 188గా ఉంది. సర్కారీ లెక్కలు.. వివిధ స్వచ్ఛంద సంస్థలు, కేంద్ర ప్రభుత్వ విభాగాలు, చివరికి రాష్ట్ర పోలీసు స్టేషన్లలో నమోదైన గణాంకాలకు కూడా భిన్నంగా ఉండడం చూస్తుంటే రైతు ఆత్మహత్యలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వ లెక్కల్లో డొల్లతనం బయట పడుతోంది.

ఆ కుటుంబాలను పట్టించుకునే నాథుడేడి..?
రైతన్న ఆత్మహత్యలతో రోడ్డున పడ్డ కుటుంబాలను పట్టించుకునేవారే కరువయ్యారు. స్థానిక అధికారులు, నేతలు వారిని గాలికొదిలేశారు. అటు సర్కారు సాయం అందక, ఇటు సాగు సాగక ఆ కుటుంబాలు దుర్భర పరిస్థితులను అనుభవిస్తున్నాయి. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో నెక్కొండ, గంగాపూర్, కుర్వగడ్డపల్లి, భూత్‌పూర్, కొత్తమెల్గర, గట్లఖానాపూర్, వీరాయిపల్లి, మోజెర్ల, చెరువుకొమ్ముతాండాల్లో ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న పది రైతు కుటుంబాలను ‘సాక్షి’ కలిసింది. ఇక్కడ ఒక్క కుటుంబాన్ని కూడా రెవెన్యూ యంత్రాంగం పలకరించిన పాపాన పోలేదు. జీవో 421 మేరకు రైతు ఆత్మహత్య రిపోర్టు కాగానే ఆర్డీవో, డీఎస్పీ, వ్యవసాయ శాఖ ఏడీతో కూడిన డివిజనల్ స్థాయి కమిటీ ఆ గ్రామానికి వెళ్లి ఆ కుటుంబంతో మాట్లాడి, గ్రామస్తుల నుంచి వివరాలు తెలుసుకోవాలి. రైతు వ్యవసాయ సంబంధ కారణాలతో మరణించాడా? లేక వేరే కారణాలతోనా? అన్న విషయాన్ని నిర్ధారించాలి. కానీ ఇది అమలవుతున్నట్టు రాష్ట్రంలో ఎక్కడా కనిపించడం లేదు.

ఇదీ జీవో దుస్థితి..
కరీంనగర్ జిల్లా సిరిసిల్ల డివిజన్‌లో రైతుల ఆత్మహత్యలపై స్థానిక పత్రికల్లో వార్తలు వచ్చాయి. వాటిపై వివరణ ఇవ్వాల్సిందిగా కలెక్టర్ సిరిసిల్ల ఆర్డీవోకు లేఖ రాశారు. అందుకు ఆయన 15 ఆత్మహత్యల విషయంలో సంబంధిత తహశీల్దార్ల వద్ద నుంచి నివేదికలు అందలేదని, అవి అందగానే ఆత్మహత్యలపై వివరాలు పంపుతామని సమాధానం ఇచ్చారు. 421 జీవో మేరకు ఆత్మహత్య రిపోర్టు కాగానే బాధితుడి ఇంటికి ఆర్డీవో స్వయంగా వెళ్లాలి. అది వ్యవసాయ సంబంధిత కారణాలతో జరిగిన ఆత్మహత్యా.. కాదా అన్న విషయాన్ని నిర్ధారించాలి. ఆ తర్వాతే తహశీల్దారు పాత్ర మొదలవుతుంది. జీవోలో ఉన్న ఈ ప్రాథమిక అంశాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా ఆర్డీవో యథాలాపంగా కలెక్టర్‌కు సమాధానం ఇవ్వడం గమనార్హం.

నాటికి నేటికి ఎంత తేడా..?
421 జీవో అమలుకు నోచుకోకపోవడానికి ప్రధాన కారణం పాలకుల్లో చిత్తశుద్ధి లేకపోవడమే. ఎందుకంటే ఇదే కలెక్టర్లు, ఇదే ఆర్డీవోలు, ఇదే రెవెన్యూ యంత్రాంగమే దివంగత నేత హయాంలోనూ జీవోను చక్కగా అమలుచేసింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నాలుగువేలకు పైచిలుకు కుటుంబాలకు పరిహారం అందించింది. కానీ నేడు ఆ పరిస్థితులు కనిపించడం లేదు. కారణం.. రైతులను ఆదుకునే విషయంలో ఆ రోజున్న ‘పొలిటికల్ విల్’ ఈ రోజు లేదు కాబట్టి! ఎప్పటికప్పుడు వీడియో కాన్ఫరెన్సులు పెట్టి రైతుల గురించి కలెక్టర్లను అడిగే ముఖ్యమంత్రి లేడు కాబట్టి!!

మరణించడానికి పదిరోజుల ముందు…
మరణించడానికి పదిరోజుల ముందు (ఆగస్టు 22, 2009) ప్రత్యేకంగా రైతుల సమస్యలపైనే వైఎస్ కలెక్టర్లతో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ఏర్పాటు చేశారు. ఎజెండాలో నాలుగో అంశం రైతుల ఆత్మహత్యలు. ‘రైతుల ఆత్మహత్యలకు సంబంధించిన రిపోర్టులు సకాలంలో అందించడం లేదు, కొన్ని కేసుల్లో వారానికి పైగా సమయం తీసుకుంటున్నారు’ అంటూ వైఎస్ ఆ సమావేశంలో అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. రైతు ఆత్మహత్య జరిగితే అదేరోజు దానికి సంబంధించిన వివరాలన్నీ రిపోర్టు కావాలని, ఆర్డీవో అధ్యక్షతన డివిజనల్ స్థాయి కమిటీ విచారణ 24 గంటల్లోనే పూర్తికావాలని, రెండ్రోజుల్లోనే ఆ కుటుంబానికి పరిహారం అందాలని ఆ కాన్ఫరెన్స్‌లో కలెక్టర్లకు వైఎస్ గట్టిగా చెప్పారు. వారం రోజుల సమయాన్ని కూడా ‘తీవ్ర జాప్యం’ అని వైఎస్ ప్రస్తావించడాన్ని బట్టి బాధిత కుటుంబానికి పరిహారాన్ని ఎంత త్వరగా అందించాలని ఆయన తపన పడ్డారో అర్థమవుతుంది.

421.. ఇది రైతు జీవో
వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రి అయ్యే సమయానికి గత ప్రభుత్వపు నిర్వాకం వల్ల వ్యవసాయ రంగం పూర్తిగా సంక్షోభంలో కూరుకుని పోయింది. అప్పటికే వేల సంఖ్యలో రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు. ఈ పరిస్థితి నుంచి రైతులను బయట పడేసేందుకు తగిన సూచనలు ఇవ్వాలంటూ వైఎస్.. మంత్రివర్గ కమిటీని నియమించారు. ఆ కమిటీ నివేదిక వచ్చేవరకు ఆగకుండా మరణించిన రైతు కుటుంబాలను ఆదుకునేందుకు అత్యంత మానవీయ కోణంలో జీవో 421 తెచ్చారు. ఈ జీవోలోని ప్రతి పదంలోనూ కష్టాల్లో ఉన్న రైతుల పట్ల సానుభూతి కనిపిస్తుంది.

‘‘కుటుంబాన్ని పోషించే వ్యక్తిని కోల్పోవడం అనేది ఆ కుటుంబాలకు జరుగుతున్న విషాదమే కాకుండా దేశం ఒక రైతును కోల్పోతున్నట్టే’’ అంటూ రైతుల పట్ల ప్రేమను, ఔదార్యాన్ని కనబరుస్తోంది ఆ జీవో. చంద్రబాబునాయుడి ప్రభుత్వ హయాంలో ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న రైతు కుటుంబాలకు కూడా ఈ జీవోను వర్తింపజేయడం మరో విశేషం. ఈ ఉత్తర్వుల్లో ‘వ్యవసాయ సంబంధిత విషయాల్లో ఆత్మహత్యలు జరిగినప్పుడు’ అని పేర్కొన్నారే కానీ ‘రైతు ఆత్మహత్య’ అని పేర్కొనలేదు. రైతు ఆత్మహత్య అంటే సొంత భూమి ఉన్న వారికే దీన్ని వర్తింపచేశారన్న ముందు చూపుతోనే ‘వ్యవసాయ సంబంధిత..’అని పొందుపరిచారు. ఉన్నతస్థాయి అధికారులైతే ‘నిర్ణయాత్మకంగా’ వ్యవహరిస్తారన్న ఆలోచనతో ఆత్మహత్య నిర్ధారణకు గ్రామ, మండల స్థాయి కాకుండా డివిజన్ స్థాయి అధికారులను నియమించారు.

జీవో ప్రకారం ఇలా చేయాలి 
ఆర్డీవో, డీఎస్పీ, వ్యవసాయ శాఖ ఏడీల కమిటీ గ్రామానికి వెళ్లి రైతు ఆత్మహత్య చేసుకున్న కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడాలి. పరిహారం కింద ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.1.50 లక్షలు అందివ్వాలి. ఇందులో రూ.50 వేలు ఆ కుటుంబం అప్పులను ‘వన్ టైమ్ సెటిల్‌మెంట్’ కింద తీర్చేయాలి. మిగతా లక్ష రూపాయలను ఆ కుటుంబ సభ్యుడు, స్థానిక ఎమ్మార్వోల జాయింట్ అకౌంట్‌లో ఉంచాలి. ఆ డబ్బును మళ్లీ వ్యవసాయం చేసేందుకు ఆ కుటుంబం వాడుకోవాలి. అంతేగాక ఆ కుటుంబంలోని పిల్లలను సంక్షేమ హాస్టళ్లలో చేర్పించడం, ఇందిరా ఆవాస్ యోజన పథకం కింద ఇంటి కేటాయింపు, వివిధ ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల కింద ఆర్థిక సాయం అందించడంలాంటి చర్యలు చేపట్టాలి. అందుకు అవసరమైతే ఈ కుటుంబాల వారికి నిబంధనలు కూడా సడలించే వెసులుబాటు కల్పించారు. ఈ జీవో కింద వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలో దాదాపు 4,035 కుటుంబాలు 60 కోట్ల రూపాయల ఆర్థిక సాయాన్ని పొందాయి.

రైతుల పరిస్థితి దయనీయంగా ఉంది
రాష్ట్రంలో రైతుల పరిస్థితి చాలా దయనీయంగా ఉంది. ఆత్మహత్య చేసుకున్న రైతు కుటుంబాలను ఆదుకునే విషయంలో ప్రభుత్వం చాలా నిర్లక్ష్యం ప్రదర్శిస్తోంది. క్షేత్రస్థాయిలో ఆర్డీవో నుంచి రాష్ట్ర స్థాయిలో యంత్రాంగం వరకు రైతు ఆత్మహత్యలను ఎవ్వరూ పట్టించుకోవడం లేదు. మేం ఆదిలాబాద్, ఖమ్మం, కరీంనగర్, నల్లగొండ, మహబూబ్ నగర్, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో క్షేత్రస్థాయి పర్యటనలు జరిపాం. నూటికి 95 శాతం కేసుల్లో చనిపోయిన రైతు కుటుంబాలను ఆర్డీవోలు కలవనే లేదు. సమస్య పరిష్కారానికి ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టకపోతే చంద్రబాబు హయాం నాటి పరిస్థితులు పునరావృతం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
-వీఎస్ క్రిష్ణ, మానవ హక్కుల వేదిక ప్రధాన కార్యదర్శి

Farmer suicides declining steadily: Govt

New Delhi, May 4 (PTI) There has been a steady decline in suicides by farmers on account of agrarian reasons in Maharashtra, Andhra Pradesh and elsewhere because of several initiatives by the government, Parliament was informed today. A total of 123 farmers took their lives due to agrarian causes in 2011 till July end in Maharashtra, as against 454 in 2010, Minister of State for Agriculture Harish Rawat said in a written reply to the Rajya Sabha. A total of 550 farmers had taken the extreme steps in the Western state in 2009. Similarly, 109 farmers committed suicide in Andhra Pradesh till February-end in the 2011-12 fiscal, as against 187 in 2010 and 299 in 2009, the minister said. In Karnataka, 77 cultivators had committed suicide till August in 2010-11 fiscal, vis-a-vis 138 in 2009-10 and 156 in 2008-9, the minister said. Rawat said the causes of suicide by farmers as reported by the state governments have been because of indebtedness, crop failure, drought, socio-economic and personal. He attributed decline in cases of farmers suicide to progressive measures taken by the government. On steps to correct the situation in the 12th Five Year Plan (2012-17), he said the Approach paper to the plan has emphasised on faster, sustainable and more inclusive growth by expansion of farm income, creation of non-farm income opportunities and improvement in productivity of rainfed agriculture. Accordingly, steps are being taken to increase public investment in agriculture sector, improving technology, rural infrastructure and delivery of credit, he added. Rawat said other initiatives include implementation of Rehabilitation Package covering 31 districts in Andhra Pradesh, Karnataka, Kerala and Maharashtra under which an amount of Rs 19,998.85 crore has been released till September 30, 2011.

Five farmer suicides in Maharashtra in 24 hours says NGO

NDTV Correspondent | Updated: May 01, 2012 16:10 IST

Mumbai:  May 1 is celebrated as Maharashtra Day across the state. However for five families it’s not meant to be that. There are reports that five farmers including one woman farmer have committed suicide in the Vidarbha region of the state in the last 24 hours. Three farmers were from Yavatmal, one each from Washim and Amravati districts. According to statistics released by a Farmer advocacy group Vidarbha Jan Andolan Samiti (VJAS) the five farmers – like thousands of other farmers – were waiting for relief aid declared in December 2011 by Maharashtra chief minister but hadn’t received anything till date.

Ramdas Dhale of Chincholi village in Yavatmal district, the VJAS says, was a debt trapped farmer who owned over Rs.3 lakhs taken as a bank loan and from a money lender.
Last week, in Yavatmal district, another farmer killed himself by drinking pesticide. In his alleged suicide note, he asked co-farmers not to vote for the Congress and the NCP accusing them of failing to bring relief to distressed farmers.

According to VJAS, the administration officially admitted that standing crop on nearly 90 lakhs hectares were damaged due to poor monsoon and a dry spell in September. Out of this, 40 lakh hectares was the cotton crop. They say the government then went on to declare a relief amount of Rs. 2000 crore and cotton growers were assured minimum Rs.8000 relief aid per family. However many farmers say they haven’t received anything till date which has resulted in this fresh spurt of suicides.  VJAS adds that the state administration hasn’t even prepared list of farmers who suffered crop failure.
Maharashtra’s agriculture minister Radhakrishna Vikhe Patil told NDTV that farmer suicide figures have been decreasing and that Rs. 1,300 crore of the sanctioned Rs. 2,000 cr had already been disbursed.
Patil said, it took time to prepare the list as they had to confirm farmers who were eligible for relief.

The issue farmers say is connected with the Union Textile Ministry’s ban on cotton exports that lead to a surplus in the domestic market and a subsequent crash in prices. Farmers say the returns they are getting for the market doesn’t even cover the cost of production. Faced with severe losses and loans to pay, many farmers have taken the extreme step.

However, after pressure from Agriculture Minister Sharad Pawar and the Gujarat and Maharashtra governments, on Monday Union Minister for Textiles Anand Sharma said in New Delhi that the restrictions on cotton exports have been lifted and would be reviewed every three weeks.

About 332 farmers have killed themselves in Maharashtra since January this year